صدای پای آب
(طنز ِ طنز) : (سهراب سپهری) :
اهل ایرانم اهل کاشانم.
روزگارم بد نیست روزگارم بد نيست
بدهی ها دارم، و طلبکارانی، و دریغ از پولی تکه ناني دارم، خورده هوشي، سر سوزن ذوقي
مدرکی دارم، بغل کوره آب مادري دارم، بهتر از برگ درخت
دوستانی، مایه ی رنج و عذاب دوستانی، بهتر از آب روان
و خدایی که فراموش شده
و خدايي که در اين نزديکي است
بین ثروتمندان، توی آن برج بلند
لاي اين شب بوها ، پاي آن کاج بلند
روی کشتی بر آب، توی قانون دلار
روي آگاهي آب، روي قانون گياه
من بدهکارم
من مسلمانم
قبله ام یک چک ناب
قبلهام يک گل سرخ
جانمازم سکه، مهرم پول
جانمازم چشمه، مُهرم
بانک، سجاده من
دشت سجاده من
من از آن وام به صد زاری و خواهش گیرم
من وضو با تپش پنجرهها ميگيرم
که درآن جریان دارد آه
در نمازم جريان دارد ماه
جریان دارد اشک
جريان دارد طيف
استخوان، پشت لباسم پیداست
سنگ از پشت نمازم پيداست
همه اعضای وجودم متزلزل شده است
همه ذرات نمازم متبلور شده است
من غذایم را وقتی می خوارم(!)
من نمازم را وقتي ميخوانم
که همه پولش را باد، برده باشد سر آن جیب لباس
که اذانش را باد، گفته باشد سر گلدسته سرو
من غذایم را، با کمی نان و کمی خون دلم می خوارم(!)
من نمازم را، پي «تکبيرة الاحرام» علف ميخوانم
یا کمی نان و پنیر
پي «قد قامت» موج
کعبه ام جوجه کباب
کعبهام بر لب آب
کعبه ام توی خیالات است
کعبهام زير اقاقيهاست
کعبه ام هی الکی، می شود موی دماغ، میکند دل را داغ
کعبهام مثل نسيم، ميرود باغ به باغ، ميرود شهر به شهر
قبض برق و آبم روی آن تاقچه است
«حجرالاسود» من روشني باغچه است
اهل ایرانم
اهل کاشانم
پیشه ام بیکاری ست
پيشهام نقاشي ست
گاه گاهی شعر چرندی دارم، می فروشم به شما
گاه گاهي قفسي ميسازم با رنگ، ميفروشم به شما
تا به پولی که از آن می گیرم
تا به آواز شقايق که در آن زنداني است
نفس معده ی من تازه شود
دل تنهاييتان تازه شود
چه خیالی، چه خیالی، ... می دانم
چه خيالي ، چه خيالي ، ... ميدانم
سفره ام بی نان است
پردهام بي جان است
خوب می دانم، کاغذ دفتر شعرم کاهی ست
خوب ميدانم، حوض نقاشي من بي ماهي ست
پرنده های قفسی
سلام خانوم! خوبین؟ سلامت هستین؟ با روزگـــــارتــون چـــی؟ راحت هستین؟
خیلـــی ببخشیـد، یه ســـؤالی داشتم: یه دوستی من همین حــــوالی داشتم
روی همیـــــن نیمکتــــه بــــــود گمونم ندیدیــنش؟ منتظـــــــرش مـــــی مونم
***
راستی محل زندگی تون کجاست؟ آخـــه قیافتون بــــرام آشـــــِناست
شایدهم ایـــــنجا من شــما رو دیدم توی همیـن پــــارک آخه می دویدم
زیـــــاد میــــام ایــــنجا بــرای نرمش تو زنــــدگی خیلــــی مهمــه ورزش
-آهـــــان! میگم، چــهره تون آشنایه خــــونه ی مــــا کنــــار سینمــــایه
- آره آره، دیدمــــــتون همـــــون جا رد مـــــی شدم پارسالا من اون جا
عـــــجب تفـــاهم قشنگ و خوبی چه آسمونی، به! عجــــب غروبی
اسم شما چی بود خانم؟ - ثریا - چه اســـم زیبایی، شبیه رویا
***
یه روز دیگه همونجا هم رو دیدن یه ساعتی با همدیـگه خندیدن:
- سلام خانوم، بازم شما دوباره! عـــــــجب هوا خوبه، مث بهاره
جالبه! هی همدیگه رو می بینیم اینجــــا کنار همدیگه می شینیم
تــــصادفی نمیشـــه این دیدنـــا با همدیــــگه گــفتن و خندیدنـــا
- راستی شما انگاری دانشجویین آخــه منم کنکوری ام؛ می دونین؟
- دانشجو ام، الآن دو ماهی میشه - چه خوب دیگه بهتر از این نمیشه
تو درســـای مـــن کمکم می کنید؟ فشـــار این درســـارو کم می کنید؟
- حتــــمن ِ حتمــــاً بــــاهــــاتم تا آخــــر - چه رشته ای درس می خونی غضنفر؟
رشـــــته ی قورباغــــه شناســـی میرم رشـــــته ی خوبیــــــه بــراش می میرم
***
بــــرای بــــار هشـــتم اون دور و بــر قـــــراری داشـــت ثریـــا بـــا غضنفر
- ســــلام، خـــــوبی ثریا ی ناز من نــــــوای آســـــــمونی ِســــاز من
- دوسِت دارم، خوشگل و دلدار من - قربــــون تو، عــــزیز مــن، یـار من
فالگیره گفته من با تو یار میشم تـــــا آخر زندگی غمخوار میشم
- ای که به تو بسته ی سرنوشتم شـــــعر قشنگی واسه تو نوشتم:
خوشکل من، ناز نازی، ایول بابا
تو نازی مثل غازی، ایول بابا
دیشب مث هر شب ثریا اومدی به خوابم
خوشگلا باید برقصن، گیتار مهتاب نمیای نمیای
تک و تنها توی این اتاق بی تو هستم
ثریا، بهت میگم دوست دارم
بیا اینجا به من بگو آره، آره بهاره
زندگی با تو خیلی خوبه
یا تو، یا هیچکسه دیگه
ثریا رنگ عشقه، راستش و بگو کجا رفته بودی
دم خونتون دیشب اومدم نبودی
بیا بریم عروسی کنیم وگرنه می میرم
تو عشق منی ،تو مال منی گوگولی
خوشگل بلا، چقدر تو ناز خوبی
پوتین برای سربازان جدید
و دیگر هیچ
***
بـــــرای بــــار یازدهـــــم غضنفـر قرار گذاشت با یارش اون دور و بر
- بابـــــــای من بنّای ساختمونه - بابای من داره سه چارتا خونه
- مـــامــــان من معلم و شاعره یـــــکمی هم تو آشپزی ماهره
مـامـان من عشق مد و کلاسه عاشـــــــق انگلیسه و فرانسه
- بــابــای مــن مــقیّد ِ نـــــمازه - بابای من عاشق رقص و سازه
مهم اینــه که ما دو تا عاشقیم - هر دو تا سرنشین یک قایقیم
***
- ســـلام ثریا، بـــا تو ام همیشه! - عاقبت زندگی مون چی میشه؟
بـــــه وصــــلت مـــا دوتا در نهایت مــامــان بــابــا مون نـدادن رضایت
- راضی میشــن، اگـر نشن واویلا آخــــــــه منم مجنون ِ تو، تو لیلا
- اگر نشن؛ مشغول زاری میشم در میرم و دخــــــتر فراری میشم
- منم میگم یـا تو و یا هیچکسی یـــا یــار تو یـــا یــاور ِ بی کسـی
می کشم اصـلن خــودم و آخرش حتی اگه سخت باشه این باورش
***
ایـــــنا شـــدن تـــو دعـواها بــرنده ســــر میگیـره عـــقد دوتا پـــرنده
این دو تا عاشق واسه هم میمیرن دستاشون و تو دست هم میگیرن
زنـــدگی شـــون قشنــگ و رؤیاییه قلــــباشونم دو مـــرغ دریــــــاییه
***
شیش مــاهه بعد دادگاه خانواده، گفـــــت بــه ثریـــا: - زنِ پـر افاده
جـــدا بشـــیم و قلبــم و شاد بکن - مهرم حـــلال، جونم و آزاد بکن
- اول زنـــدگی چـــقدر قشنگ بود -آخــرش اما دعوا بود و جنگ بود
- عـروسی مون از اول اشتباه بود - عـــاقبت ِ زندگی مون سیاه بود
- من تو رو نشناخته بودم بد بودی - تو امتــــــــحان زندگی رد بودی
- تناســـب من با تو آخه چی بود؟ - فالگیره نادون بودش و ناشی بود
طـــلاق گرفتن با خوشی و شادی لعنـــــت ِ حق به غول بی سوادی
زنـــدگـی بـا خنـده کامــل می شود شـادی ها از خنده حاصل می شود
هر غمـی با خـنده باطــل می شود هر خُلی با خنــده عاقــل می شود
خنــده زیبــا و قشنــگ و دلرباست
خنده بر هر درد بی درمان دواست
خـــنـده کـــــــن بر آنکه جیبش خالی است یـــا برآنــکه کــار او مـــاس مالی است
کاپشنش ارزان و جنسش عالی است لاغــــر و ریشش شبیــه شالی است
خنده می کن، خنده کردن کار ماست
خنده بر هــــر درد بی درمــان دواست
خنـده کـــن در جـسمت ار بیماری است یـــا که کـــارت روز و شـب بیکاری است
کار چشمت شب به شب بیداری است یــا کــه دختـر خــالـه ات سیگاری است
خنده می کن خنده بر این ها رواست
خنده بر هر درد بی درمـــــان دواست
خنده بر آنــان و بر اینــان نما خنده بر خُردان و بر پیران نما
خنده بر وضعیت ایــــــران نما گریـــه بر اندوه مسکیـنان نما
خنده کن گر روزی ات باد ِ هواست
خنده بر هر درد بی درمان دواست
خنده خنده، بی نهــایت خنده کن اندکی هــم با درایــــت خنده کن
لحظه ای بر گریه هایت خنده کن از تـــه دل بــا رضـایـــت خنده کن
خنده میگن بهترین ِ نغمه هــاست
خنده بر هر درد بی درمان دواست
خنده کن بر هر که بی ایمان شده همنـشــیـن و یــار بی دینـان شده
یـــار آنــــان، دشـمــن ایـنـان شده کار و بارش سکه، از سیمان شده
خنده می کن خنده کردن با صفاست
خنده بر هر درد بی درمــــان دواست
ول کـــــن ایــــنهـا را و بـر آنــهـــا بخند یـــک دو مثــقــال هــم بر آمریــکا بخند
انـــــدکـی بــر انــگلیــســی هــا بخند یک کمی بر Russian و بر China بخند*
خنده می کن خنده بر غم ها بلاست
خنده بر هر درد بی درمـــــان دواست
خنده ای کن تو به حــــال زار ما خـنده ای بر قــــلـــب بی آزار ما
خند ه ای بر حـــــال این بازار ما خنده ای بر گریــــه ی زار زار ما
خنده می کن خنده از لطف خداست
خنده بر هر درد بی درمــــان دواست
خنده ای را هم به حـال خود بکن خنده ای هم بهر وضـــــع مد بکن
خنده را در هر زمــان گر شد بکن مثل مرغــــــان اندکی قد قد بکن
خنده می کن، گریه کردن نارواست
خنده بر هر درد بی درمــان دواست
خنده کن بر عالــــمان بی عمل بـر خـوارج یا کـه بر جـنگ جمل
خنده کن در بــــرج جوزا و حمل خنده کن بر دانــه و زخم و دمل
خنده مـــال خوشـــگلا و بدگلاست
خنده بر هر در بی درمـــان دواست
خنده کـــن بـــر شــــاعـــران پر ادا خنده بر آن ریـــش و موی و آن ردا
شعر بی معنا و این سان سرصدا! خنده بر یک یک نـــما، هر یک جدا
خنده کردن از نخــندیدن سواست!
خنده بر هر درد بی درمان دواست
خنده ات نـــاجــــور و نـامیزان بُوَد چون گهـی افتان و گه خیزان بود
چشمت از این خنده نم ریزان بود چیـــز ت از آن بیـــنــی آویزان بود
خنده در جمع است و تنهایی خطاست
خنده بر هر درد بی درمـــــــان دواست
خنده ی ما و شــما یکسان شده خنده کـــــردن یکمی آسان شده
مش رجب راننده ی نیسان شده قافـــیه اینجا گمانم "سان" شده
خنده جایش توی هر صحن و سراست
خنده بر هر درد بی درمـــــــان دواست
خنده می کن خنده هـای ناز و خوب خنده می کن از ســـــحرگه تا غروب
خنده ای بر شـرق و بر غرب و جنوب خنده کن بر پشـــــمک و بر آب جوب
خنده مــــــال بانــــوا و بیــــنواست
خنده بر هر درد بی درمان دواست
مرتضی خـــــان ِ خدادادی تویی بـــــاعث خندیدن و شادی تویی
بلبل خوشخـــــــوان آزادی تویی از طــــرفــــداران دامــادی تویی
خنده کــــار آدمــــای باصـــــفاست
خنده بر هر درد بی درمان دواست
بس کنم چون قـــــافیه تنگ آمده زیر شــــصت پای من سنگ آمده
هر چی سنگه مال هر لنگ آمده خنده ســـمت گریه بر جنگ آمده
شعرکم تقدیم ِ هر کی با خداست
خنده بر هر درد بی درمان دواست
مدتی پیش دیدیم که بین حافظ و صائب و شهریار بر سر هدیه به "ترک شیرازی" دعوایی عجیب به پا شده. ما هم رفتیم که دعوا را فیصله بدهیم اما ...
به قول حضرت حافظ:
اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را
به خال هندو اش بخشم سمرقند و بخارا را
و صائب گفته اینگونه:
هر آنکس چیز می بخشد، ز جان خویش می بخشد
نه چون حافظ که می بخشد سمرقند و بخارا را
اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را
به خال هندو اش بخشم سر و دست و تن و پا را
جواب شهریار این است:
دو آنکس چیز می بخشند بسان مرد می بخشند
نه چون صائب که می بخشد سر و دست و تن و پا را
سر و دست و تن و پا را به خاک گور می بخشند
نه بر آن ترک شیرازی که برده جمله دلها را
اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را
به خال هندو اش بخشم تمام روح و اجزا را
و من هم گفته ام این است:
سه آنکس چیز می بخشند همه بر ترک شیرازی
نمی دانند که سرْکاری گذاشته جمله آنها را
اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را
به خال هندو اش بخشم یه قورت از آب دریا را
به او گویم برو زکی! رها کن این دل ما را
به خود گویم نظر مفکن دگر آن یار زیبا را
نصیحت کن دل خود را به پند حضرت حافظ
«که عشق از پرده عصمت برون آرد زلیخا را»
سپس آن ترک شیرازی، جوابم داده اینگونه:
اگر دستان یک گربه رسد بر گوشت قربانی
بگیرد؛ ورنه او گوید: نمی خواهم من اینها را
خودت دانی و من دانم، دلت را گر به دست آرم
به خال هندو ام بخشی، هرآنچه داری ای یارا
سمرقند و بخارا را، سر و دست و تن و پا را
تمام روح و اجزا را، و ملک دین و دنیا را
جوابش دادم و گفتم:
به خال هندو ات بخشم، سماء و ارض و دریا را
درخت نخل و خرما را، سه چار تن سنگ خارا را
تمام پول بابا را، کلاه گرم دارا را
یه لنگه کفش سارا را ، و حتی صبح فردا را
دگر ای ترک شیرازی، مکن با ما تو این بازی
به دست آور دل ما را، به دست آور دل ما را
